Spis rzeczy

208.

Rozdział XVI.

Młodsza gałąź Jaxów-Małachowskich.

Meliton, drugi z synów Józefa starosty radenickiego i generał-adjutanta W.P. i Zofji z Gryzów Morawskiej, urodzony 11.X.1790 r. w Bucniowie koło Tarnopola, stał się protoplastą młodszej gałęzi naszej rodziny. O jego dziejach napomykałem już w związku ze Suszczynem w rozdz. XIII. Wcześnie zaczął administrować ziemiami rodzinnemi pod zaborem austrjackim, bo zaraz po ożenku starszego brata, w 1811 r., a więc skończywszy zaledwie 20 lat. Ożeniwszy1) się z Julją hr. Ścibor-Marchocką (urodzoną 30.V.1806 r. w Min­kow­cach), córką Ignacego i Ewy z Ruffi´ch, zamieszkał w dalszym ciągu w Suszczynie, który miał się stać jego rezydencją - podczas gdy starszy brat Eligjusz miał osiąść na stepach. Widzieliśmy jak Meliton dzięki swej znakomitej gospodarce potrafił wybrnąć z po­cząt­ko­wych trudności w Suszczynie i nietylko spłacić część rodzeństwa, ale dorobić się osobnych własnych folwarków. Dlaczego zdecydował się przenieść na Chersońszczyznę - nie wiemy. Być może, że skłoniły go do tego przeczucia przyszłego rozwoju stepów - i to najprawdopodobniej, gdyż wiemy, że był zdolnym gospodarzem, a połowę zdolności stanowi zawsze genjalna intuicja.

Przesiedliwszy się na stepy ostatecznie w 1839 r. (co do daty jego przeniesienia patrz str. 150), zamieszkał w Palejowej, w bezpośrednim sąsiedztwie Wolanowa; Palejowa stała się na kil­ka­dzie­siąt lat głównym majątkiem, można powiedzieć „sztandarowym” młodszej gałęzi naszej rodziny.


  1. Ślub odbył się w 1822 r. w Minkowcach.

 

Spis rzeczy

209.

Warto tu wspomnieć o legendzie związanej z nazwą tej wsi. Na­zwa ta miała pochodzić od imienia Paleja, słynnego watażki ko­zac­kie­go, który podobno miał grasować w tych stronach. Moim zdaniem, pomylono osobę kogoś innego ze słynnym Palejem. Że jednak wieś ta była terenem jakichś wydarzeń, świadczą o tem kurhany na stepie palejowskim. Kurhany stepowe były prze­de­wszyst­kiem starymi dro­gow­ska­za­mi tatarskimi na stepie, tak ustawionymi, że stojąc na szczycie jednego z nich widziało się ponad morze burzanów kilka następnych wtył i wprzód kurhanów, wskazujących kierunek szlaku. Na obszarze Palejowej okazało się, że oprócz tych drogowskazowych kurhanów było kilka mogił na uboczu, w których w czasie badań, przeprowadzonych przez Eugenjusza Małachowskiego, obecnego emer. ppłk.W.P. znaleziono liczne szkielety porządnie szeregami ułożone - pozostałość po jakiejś bitwie. Ponadto na granicy Palejowej i Wolanowa, niedaleko od miejsca, gdzie leżały owe mogiły, leżał tzw. „Głęboki Jar”, naprawdę głęboki, w którego skalistych zbo­czach, porośniętych karłowatą dębiną, znajdowało się kilka sztucz­nie wykutych grot, niewątpliwie dosyć starych. W grotach tych znajdowały się ślady dawnego pobytu ludzi, jak ognisk etc. Fakt w każdym razie ciekawy i wart zanotowania.

Meliton I Meliton przybywszy na stepy kupił za pieniądze uzyskane z działu Suszczyna oraz własnych Wasylkowiec i Kozówki, majątek Mahajowę. Majątek ten o obszarze 3.600 dziesięcin, leżący już dość daleko od morza, był poza najgorszym klimatycznie pasem położony, oraz zupełnie pozbawiony nieużytków, mający samą ziemię użytkową. Potem kupił Meliton na współkę ze synami (częściowo za posagi ich żon) dwa majątki Broszkówkę i Elisawetkę. Tak więc umierając pozostawił dzieciom do

 

Spis rzeczy

210.

podziału własnej ziemi 11.600 dziesięcin, a po śmierci matki dochodziło jeszcze do podziału 2.800 dziesięcin na Palejowej.

Miał zaś Meliton ośmioro dzieci, synów Józefa, Jana, Melitona, Karola i Edwarda Łukasza 2-ga im. oraz córki Zofję, Dorotę i Wik­tor­ję.

Julia z Marchockich Meliton umarł 1 września 1875 r. w Palejowej, mając lat 85. Żona jego Julja z Marchockich przeżyła go znacznie. W ostatnich latach życia mieszkała u swej najmłodszej córki Wiktorji Ko­łysz­ko­wej w Nowym Dworze, (nowo powstały folwark palejowski), gdzie też u­mar­ła 10 maja 1887 r. w wieku 81 lat. Pochowaną została w Pa­le­jo­wej.


Córki Melitona i Julji z Marchockich.

Zofia Malachowska Zofja, urodzona w 1832 r. w Suszczynie, wyszła zamąż za Ig­na­ce­go Ingistowa, syna Emilji z Marchockich, a więc swego cio­tecz­ne­go brata. Wspomniałem już o małżeństwie córki Reduxa z pułk. Mikołajem Platonem Ingistowem. Emilja wzięła w podziale ziem ste­po­wych Adrjanów z przyległościami na południowym obszarze ziem Reduxa, między limanem Dniestrowym a Morzem Czarnym. Rodzina Ingistowów [svg 1220 x 607 png] jest podobno pochodzenia szwedzkiego, czy nie­miec­kie­go. Pierwotnie nazywali się oni według jednych Engelström, według drugich, i to jest moim zdaniem słuszniejsze, Jangersdorf. Rodzina ta miała skłonność do szybkiego wydawania pieniędzy, to też na długo przed rewolucją stracili wszystko.

Ignacy Ingistow Zofja z Małachowskich, wychodząc zamąż za Ignacego Ingistowa wzięła w posagu folwark mahajowski Werbany z 1.200 dziesięcin ziemi, oraz 400 dziesięcin ziemi na Palejowej. Zofja umarła w r. 1917 w Szanżejce,

 

Spis rzeczy

211.

Minia Mrozowicka nee Ingistov koło Adrjanowa. Córka jej Emilja wyszła zamąż za Jana Mrozowickiego (swego ciotecznego wuja). Emilji dziedzictwem było owych 400 dziesięcin ziemi mat­czy­nej na Palejowej, które kupili z czasem synowie Ryszarda, Meliton i Soter (z gałęzi starszej patrz rozdz. poprzedni).

Dorota Małachowska z Melitonem Dorota, urodzona w 1836 r. (o miejscu jej urodzenia patrz str. 150), druga z córek Melitona i Julji z Marchockich, została żoną swego stryjecznego i ciotecznego zarazem brata Ryszarda, (z gałęzi star­szej). Posagiem Doroty był folwark Dorotea na Mahajowej, 1.200 dziesięcin ziemi, oraz 400 dziesięcin na Palejowej. Dorota umarła 2 czerwca 1874 r. we Lwowie, w wieku lat 38, pochowaną została w Wolanowie.

Wiktorja, urodzona w 1839 r. w Palejowej, najmłodsza z dzieci Melitona i Julji z Marchockich, wyszła zamąż za Benedykta Kołyszkę h. Denis (ur. ok. 1827 r.). Posagiem Wiktorji była właściwa Ma­ha­jo­wa z 1.200 dziesięcin ziemi, oraz 400 dziesięcin ziemi na Pa­le­jo­wej, przy granicy wsi Wygoda; na owych 400 dziesięcinach leżał chutor Tokarowa, a Kołyszkowie zbudowali tam nowy folwark nazwany potem Nowym Dworem. Mahajowa została sprzedana przez Kołyszków przed 1880 r., Nowy Dwór sprzedała Wiktorja po śmierci męża (Be­ne­dykt Kołyszko umarł 30.VII.1892 r. w Nowym Dworze), między 1905 a 1906 r. Potem zamieszkała Wik­tor­ja u swej córki Gertrudy zamężnej za Eligjuszem Małachowskim (z gałęzi starszej patrz rozdz. poprz.), u których mieszka do dziś dnia, obecnie w Milanówku pod Warszawą, ostatnia ze swego pokolenia rodziny Małachowskich.

Rodzina Kołyszków [svg 676 x 535 png] jest pochodzenia litewskiego. W połowie XVIII w. przenieśli się Kołyszkowie jak wiele innych rodów polskich na Ruś Czerwoną. Z ich łona wyszedł

 

Spis rzeczy

212.

słynny generał kościuszkowski, imiennik męża Wiktorji Małachowskiej, i brat dzia­da jego, generał Benedykt Kołyszko. Czy dziś jeszcze żyją człon­ko­wie tej rodziny płci męskiej - nie wiem.

Mieczysław Mysłowski Z dzieci Wiktorji z Małachowskich Kołyszkowej pozostało je­dy­nie potomstwo jej córek. Z nich Gertruda i Julja były żonami dwóch Małachowskich, Gertruda żoną Eligjusza z gałęzi starszej (patrz rozdz. poprz.), Julja żoną Zygmunta, syna Melitona jun. i Leonidy z Łukomskich (patrz niżej). Trzecia z córek Karolina Kołyszkówna wyszła (11.XII.1889) za Ludwika Mysłowskiego h. Rawicz (syna Mie­czys­ła­wa i Róży z Rub­czyń­skich). Jedyny syn Karoliny - Mieczysław, jest pułkownikiem sztabu gen.W.P., a był legjonistą z pod znaku Piłsudzkiego. Żonaty jest z Heleną Bor­kows­ką.


Synowie Melitona i Julji z Marchockich

Od trzech synów Melitonostwa gałąź młodsza rozbiła się na trzy odłamy, Melitonowiczów, Karolowiczów i Edwardowiczów. Z po­zos­ta­łych dwóch synów Melitonstwa Józef umarł dzieckiem, Jan był nie­żo­na­tym.

Synowie Melitona za życia ojca administrowali majątkami jego, i to tymi, które miały się stać w przyszłości ich dzie­dzic­twem. Początkowo jednak nie mogli się zdecydować ostatecznie, i ad­mi­ni­stra­cję między sobą zamieniali. Dopiero około 1860 r. nastąpiła ostateczna decyzja pomiędzy ojcem a synami. Szczegóły ostatecznego działu są podane przy życiorysie każdego z nich.

Józef ur. 26.V.1825 r. w Suszczynie umarł dzieckiem.

 

Spis rzeczy

213.

Jan, ur. 1.IV.1826 r. w Suszczynie był starym kawalerem. Na ogół w ciągu życia słynął z robienia dobrych interesów, dopóki pod koniec życia nie zaufał niegodnym ludziom i wszystkiego nie stracił. W ostatecznym dziale z braćmi przypadko mu pół majątku Broszkówka, 2.500 dziesięcin ziemi (zachodnia część pól); swoją część Broszkówki sprzedał jednakowoż i kupił za nie do spółki z braćmi Melitonem i Edwardem oraz stryjecznym bratem Ryszardem majątki nadmorskie Aleksadrówkę i Gregorjówkę. Część Broszkówki odkupił od Jana Edward, około 850 dziesięcin.

Stosownie do udziału swego kapitału w kupnie majątków nadmorskich wziął Jan w podziale z braćmi pół Aleksandrówki, 2.500 dziesięcin ziemi, wraz z właściwym folwarkiem Alek­san­drów­ka, tj. północną część tego majątku. Potem zgromadziwszy znaczniejsze kapitały i zaciągnąłwszy pożyczkę na Aleksandrówkę, dokonał Jan korzystnego kupna dwóch wspaniałych majątków na Ukrainie, Ta­ta­ry­nów­ki i Horodnicy. Tararynówka obejmowała obszar 1.300 dziesięcin, Horodnica 10.000 dziesięcin przeważnie lasów. Jednakowoż Jan wedle praw rosyjskich nie mógł nabywać ziemi w prowincjach przez Rosję Polsce zabranych, jako Polak, a w dodatku poddany austrjacki. Aby ominąć to prawo, podstawił Jan, znajomych Rosjan - jako tzw. „strohmann´ów” - którzy zawiedli jego zaufanie i nie popłacili rat bankowych a pieniądze przehulali. W rezultacie Tatarynówka i Horodnica poszły z licytacji (kupił je zrusyfikowany Polak Gi­życ­ki, ten sam który potem kupił Palejowę i Elisawetkę), a Aleksandrówkę zabrał za długi kupiec odeski Sinicyn. Jan umarł w Odessie w październiku 1890 r., w rezultacie nie pozostawiając nic z dużego majątku. Później dopiero część Aleksandrówki (1.500 dziesięcin) odzyskał Tadeusz, syn Edwarda, odkupując je od Sinicyna (patrz dalej).

 

Spis rzeczy

214.


Meliton II Meliton urodzony 13 sierpnia 1828 r. w Suszczynie syn Melitona i Julji z Marchockich, drugi tego imienia w rodzie naszym, ożenił się w 1861 r. w Odessie z Leonidą Łukomską h. Doliwa, córką Longina Prokopa dr. medycyny, i Zusanny ze Stephanich [svg 484 x 765 png].

Leonida z Łukomskich Rodzina Łukomskich [svg 484 x 765 png] już w XVII w. przesiedliła się na Podole. Ojciec Longina Prokopa Jan był ożeniony z Anną Strzelecką h. Oksza, córką Stefana i Barbary z Wężyków. Longin Prokop studjował medycynę na uniwersytecie wileńskim pod słynnym profesorem Frank´iem z Rastadu. Po ukończeniu studjów Longin został lekarzem powiatowym w Mohilowskiem. Tam poznał swą przyszłą żonę Zuzannę v. Stephani. Ojciec jej August, pochodzący ze zniemczonej włoskiej rodziny był również lekarzem, wychowankiem uniwersytetu w Heidelbergu. Ożeniony był z Elżbietą Chaudin, Francuską. August v. Stephani był początkowo w armji rosyjskiej wyższym lekarzem sztabowym. Potem przeszedłwszy na prywatną praktykę uzyskał rozgłos jako słynny homeopata. Był przez pewien czas lekarzem praktykującym w Minkowcach u słynnego Reduxa. Tam poznał się z młodym Łukomskim, którego żoną zostałą jego córka Zuzanna, ur. w 1806 r. Pod koniec życia August v. Stephani zamieszkał w Ber­dy­czo­wie, gdzie umarł 12.III.1843 r. w wieku 63 lat. Żona jego Elżbieta Chaudin umarła 14.IX.1865 r. w Odessie, mając 81 lat. Młodzi Łukomscy zaraz po ślubie (który się odbył w 1822 r.) przenieśli się do Odessy, gdzie Longin praktykował jako lekarz. W czasie dżumy w 1838 r. stłumienie zarazy zawdziędza miasto tylko jemu - w nagrodę rząd obdarzył go tytułem radcy dworu i

 

Spis rzeczy

215.

specjalnym ad hoc wybitym złotym medalem. Longin umarł 28.XI.1870 r. w Elisawetce. Żona jego umarła znacznie wcześniej, bo 19.VIII.1849 r. w Odessie. Z kilkorga ich dzieci tylko dwoje doszło do pełnoletności, tj. Leonida, żona Melitona mł. Jaxy Małachowskiego i Justyn. Ten ostatni (ur. 15.IX.1827 r. w Odessie) był z zamiłowania przy­rod­ni­kiem, a z fachu leśnikiem. Wnet jednak leśnictwo porzucił, i przeniósł się do Francji, gdzie poświęcił się ulubionemu przyrodnictwu; uzyskał nawet dość znaczny rozgłos jako autor dzieła „De omni re scibili”. W późniejszym wieku ożenił się Justyn z wdową po Ignacym Małachowskim (z gałęzi starszej) z Marją ze Smukrowiczów. Justyn umarł 16.X.1902 r. w Golfe Juan, pochowany w Vallauris koło Cannes. Siostra jego Leonida, żona Melitona, była najmłodszą z rodzeństwa, urodzoną 15 grudnia 1840 r. w Odessie.

Młodzi Melitonostwo Małachowscy zamieszkali w Elisawetce, kupionej do połowy za posag Leonidy oraz za pieniądze jej męża. Potem w 1872 r. przenieśli się Melitonowstwo dla wychowania dzieci do Krakowa, gdzie zamieszkali najpierw (krótko) we własnym domu przy ul. Kopernika, a potem w domu Edwarda Małachowskiego przy ul. Kolejowej (dziś Potockiego). W czasie pobytu w Krakowie, zgromadziwszy kapitały kupił Meliton w 1876 r. od brata swego stryjecznego Zygmunta (syna Sotera i Leopodyny z Mochnackich, patrz str. 155 ) wieś Morawsko koło Jarosławia, o obszarze około 400 morgów. Meliton nosił się wogóle z myślą zlikwidowania swych majątków stepowych i przeniesienia się do zaboru austrjackiego. Meliton zrobił jednak na Morawsku zły interes, gdyż przepłacił je znacznie i zawikłał ogromnie swe interesa.

 

Spis rzeczy

216.

Rozwikłał je z trudem sprzedając Morawsko w 1883 r. i z trudem zaledwie uratowawszy sam kapitał, włożony w tem majątek, co przy ówczesnym gwałtownym wzroście wartości majątków stanowiło znaczną stratę. Wskutek tego też musiał pozbyć się domu w Krakowie. Zrażony wycofał się z interesów w zaborze austrjackim.

Równocześnie niemal z kupnem Morawska wziął Meliton udział we wspólnem kupnie rodzinnem Aleksandrówki i Gregorjówki. Będąc jed­nak zaangażowanym w interesa w b. Galicji, przystąpił do spółki z mniejszym niż inni kapitałem, i w rezultacie w podziale tych ma­jąt­ków wziął jedynie folwark gregorjowiecki Bułdynkę, o obszarze 850 dziesięcin ziemi.

Pod koniec życia Meliton mieszkał w Krakowie przy ul. Lubicz, gdzie też umarł 10 czerwca 1892 r.

Żona jego mieszkała dalej przy ul. Lubicz, potem jednak przeniosła się z najmłodszą z dzieci córką Marją (zamężną za Eust. Starzyńskim) do Zakopanego; po śmierci Marji w 1912 r. w Za­ko­pa­nem, przeniosła się Leonida do Krakowa, gdzie zamieszkała u najmłodszego ze synów Eugenjusza, początkowo przy ul. Stu­den­ckiej, a potem Wolskiej. Tam też umarła 15 maja 1926 r.

Melitonostwo mieli siedmioro dzieci, córki Jadwigę (naj­star­szą) i Marję (a raczej Marję Annę, najmłodszą) oraz synów Sta­nis­ła­wa, Zygmunta, Władysława, Bolesława i Eugenjusza.

Dzieci Melitona odziedziczyły po nim dwa majątki Elisawetkę z folwarkiem Bułgarka (czyli Bułhakowa) oraz Bułdynkę, jeden o obszarze 3.000 dziesięcin ziemi, w tem 1.900 ziemi

 

Spis rzeczy

217.

ornej, drugi 850 dziesięcin, w tem 800 ornej. Z dzieci spłaconą została tylko najstarsza Jadwiga, zamężna za Juljanem hr. Ścibor-Marchockim, a że jeden ze synów Stanisław umarł dzieckiem, więc na majątek ten wypadało pięcioro spadkobierców nie licząc matki. Przez długie lata prowadzili oni wspólnotę majątku. W r. 1902 r., gdy wdowa po stryju ich Karolu, Marja z Rudnickich sprzedała Palejowę, spadkobiercy Melitona kupili ją sprzedawszy Bułdynkę.

Palejowa po obcięciu na rzecz córek Melitona i Julji z Marchockich liczyła ostatecznie 1.600 dziesięcin ziemi, oraz na­le­ża­ło do niej 200 dziesięcin słonych zalewowych błot limanu. Na Palejowej było zaledwie 1.200 dziesięcin ziemi użytkowej, gdyż córki Melitona i Julji z Marchockich (Zofja Ingistowowa, Dorota Ryszardowa Małachowska i Wiktorja Kołyszkowa) dostały w spadku pasy ziemi po 400 dziesięcin od strony stepu, bez nieużytków, podczas, gdy sam dwór, który przypadł Karolowi leżał już wśród jarów, których stoki były nieużytkami.

Gdy przyszły lata nieurodzaju, a spadkobiercy Melitona mieli nadmiernie ciężary, zostali zmuszeni do sprzedaży obu majątków i Elisawetki i Palejowej (tej ostatniej ze znaczną stratą). Kupił je Giżycki wspomniany już (na str. 213) kupiec Tatarynówki i Horodnicy. Giżycki jednakowoż, który był aferzystą w wielkim stylu, zaplątał się w jakieś inne interesa i w przeważnej części nie mógł dokonać spłaty spadkobiercom Melitona; ci weszli wobec tego w 1907 r. powtórnie w posiadanie obu majątków, Palejowej w całości, na­to­miast z Elisawetki, częściowo już spłaconej objęli folwark Bułgarkę (Bułhakowę) z 1.400 dziesięcinami ziemi. Dopiero w 1910 r. sprzedano ostatecznie oba majątki na parcelację, jednak kapitały z nich

 

Spis rzeczy

218.

przepadły w znacznej mierze w zawierusze bolszewickiej.

Jadwiga Malachowska Jadwiga, najstarsza z dzieci Melitonostwa jun., urodzona 16 listopada 1862 r. w Odessie, wyszła zamąż (20.V.1885) za Juljana Ścibor-Marchockiego, swego ciotecznego wuja. Jadwiga umarła 11 września 1916 r. w Lubomile. Mąż jej mieszka obecnie w Małopolsce, w Lisku. Z dzieci jej córka Ewa została żoną Jerzego Jaxy Małachowskiego, syna Karola, a syn Andrzej, ożenił się z Dorotą, córką Tadeuszostwa Małachowskich.

Marja, (właściwie Marja Anna) najmłodsza z dzieci Melitonostwa jun. urodzona 4.X.1878 r. w Krakowie, wyszła zamąż za Eustachego Starzyńskiego h. Doliwa. Ślub odbył się 30.IV.1904 r. Małżeństwo to pozostało bezdzietne. Marja umarła 10.X.1912 r. w Zakopanem. Mąż jej mieszka obecnie we Lwowie; ożeniony jest powtórnie z Stefanją Marjańską.

Stanisław, najstarszy syn Melitonostwa jun. ur. 16.I.1865 r. umarł czteroletnim dzieckiem 21.II.1869 r.

Zygmunt Malachowski Zygmunt, syn Melitonostwa jun. ur. 16.VI.1867 r. ożenił się z Julją Kołyszko h. Denis we wrześniu 1893 r. w Nowym Dworze. Julja była więc jego siostrą cioteczną, jako córka Benedykta i Wiktorji z Małachowskich. Zygmunt gospodarował na Elisawetce aż do roz­wią­za­nia wspólnoty spadku po ojcu. Potem przeniósł się do Krakowa, gdzie zamieszkał we własnym domu przy ul. Wolskiej. Tam też umarł 22.XII.1915 r. Julja z Kołyszków po jego śmierci sprzedała dom w Krakowie i przeniosła się z dziećmi do Poznania. Wyszła ona powtórnie zamąż 1920 r. za gen. dyw. W.P. Rajmunda Ba­czyń­skiego.

 

Spis rzeczy

219.

Dzieci Zygmunta i Julji z Kołyszków:

Wiktorja, ur. 22 sierpnia 1894 r. w Elisawetce wyszła zamąż za Bronisława Antoniego 2-ga im. Taszyckiego h. Strzemię. Taszyccy [svg 421 x 463 png] noszą przydomek „Z Lusławic”. Dziećmi Wiktorji są synek Jerzy (ur. 1.X.1920 w Poznaniu) i Krystyna (ur. 11.IV.1922 r. w Poznaniu).

Marja, ur. w 1896 r. w Elisawetce, wyszła zamąż za Marjana Splissgardta, dyrektora banku. Mieszkają obecnie w Mysłowicach.

Julja, ur. w 1897 r w Elisawetce, mieszka obecnie w Poznaniu.

Ignacy, ur. 12.I.1900 r. w Elisawetce, będąc słuchaczem po­li­tech­ni­ki lwowskiej, w czasie obrony Lwowa służył jako ochotnik w 11 p.uł.; rozchorowawszy się ciężko, przewieziony do szpitala w Krakowie, był już rekonwalescentem po operacji. Niespodzianie zginął wskutek wypadku z bronią 4 kwietnia 1919 r. w Krakowie.

Zygmunt, ur. 2.I.1902 r. w Elisawetce, po ukończeniu leśnictwa w Poznaniu, jest obecnie leśniczym w lasach rządowych w Rogoźnej koło Brześcia Litewskiego.

Zofja Malachowska Zofja, ur. w 1905 r. w Krakowie, poświęciła się malarstwu, a specjalnie tzw. grafice, w której rokuje wielkie nadzieje.

Krystyna, ur. w sierpniu 1908 r. w Krakowie, zaskoczona wojną na wakacjach u Eligjuszostwa Małachowskich we Winnicy, wychowuje się od tego czasu u nich, i mieszka z nimi w Milanówku pod Warszawą.

 

Spis rzeczy

220.

Władysław Justyn Małachowski Władysław, (a właściwie Władysław Justyn 2-ga im.) syn Me­li­to­na jun. ur. 16.IX.1869 r. w Elisawetce, poświęcił się handlowi. Stud­jo­wał na akad. handl. we Wiedniu, potem bawił czas jakiś w Ameryce, a nawet przyjął poddaństwo U.S.A. Po powrocie z Ameryki ożenił się z Adelą Głębocką h. Doliwa, córką Juljana i Marji z Mogilnickich h. Lubicz [svg 497 x 673 png]. Ślub odbył się 5 lutego 1898 r. w Ki­jo­wie. Władysławostwo mieszkają obecnie w Warszawie. Mają oni troje dzieci:

córkę Janinę, ur. 8.II.1899 r. w Warszawie,

syna Jana, ur. 6.VI.1902 r. w Warszawie, słuchacza politechniki tamże*), i

córkę Elizę, ur. 1910 r. w Warszawie, którzy mieszkają wraz z rodzicami.

Bolesław Małachowski Bolesław (a właściwie Bolesław Longin 2-ga im.) ur. 7.VIII.1871 r. w Elisawetce, żonaty był dwukrotnie, oba razy bezdzietnie. Poraz pierwszy ożenił się z Laurą Piotrowską, z którą się wnet rozwiódł, powtórnie ożenił się ze Stefanją Janiszewską (1-o v. Śliwińską, z mężem swym rozwiedzioną) 28 czerwca 1913 r. w Warszawie. Bolesław umarł 25 kwietnia 1916 r. w Krakowie, jako por. rez.armji austr.

Eugeniusz Małachowski Eugeniusz, (a właściwie Eugeniusz Karol 2-ga im.) syn Me­li­to­nos­twa jun. ur. 11 stycznia 1875 r. w Krakowie, studjował po­cząt­ko­wo medycynę; przed samem jej ukończeniem zaczął gospodarować w Palejowej, a po sprzedaży majątków stepowych przeniósł się do Krakowa. Tu mieszka stale od 1904 r., z wyjątkiem krótkiego okresu, gdzie gospodarował na własnym folwarczku tuż pod Krakowem, na Kaczorówce. W czasie wojny został powołany do armji


*) Jan ukończył Politechnikę Warszawską w marcu 1928 r. z dyplomem inżyniera chemji.

 

Spis rzeczy

221.

austrjackiej jako oficer rezerwowy. Po rozpadnięciu się Austrji aktywował się w armji polskiej, z której wyszedł na emeryturę w randze podpułkownika w 1925 r. Obecnie mieszka w Krakowie przu ul. Wolskiej w własnym domu. Ożenił się 4 czerwca 1901 r. z Janiną Markuszewską h. Lewart (ur. 23.X.1881 r. w Smotryczu), córką Hipolita Kajetna 2-ga im. i Marji z Gorczyńskich h. Gołocki odm. (Rodzina Markuszewskich, patrz załączone tabl. geneal. [svg 1301 x 896 png]). Syn ich

Bohdan Hipolit, ur. 24.III.1902 r. w Krakowie, jest obecnie słuchaczem U.J. w Krakowie.


Karol Malachowski Karol, syn Melitona i Julji z Marchockich ur. w 1831 r. w Suszczynie, żonaty był dwukrotnie. Poraz pierwszy ożenił się w Klementyną Brzozowką h. Belina, córką Jana Seweryna i Klotyldy z Pluszczewskich h. Lubicz. (Pierwsza żona Karola była pra­pra­wnucz­ką po kądzieli Józefa Małachowskiego, star. radenickiego z pierwszego małżeństwa, patrz str. 144). Klementyna z Brzo­zow­skich umarła w Palejowej 15 grudnia 1881 r.; pochowaną została w Wolanowie. Jedyny ich synek Witold ur. w 1875 r. umarł dzieckiem. Klementyna Brzozowka miała posagową wieś Stryjówkę koło Zbaraża, dziedzictwo jeszcze dawne rodziny Pluszczewskich. Stryjówka prze­szła po jej śmierci na Karola.

Maria z Rudnickich Po śmierci Klementyny ożenił się Karol powtórnie z Marją Rudnicką h. Lis, córką Teodora i Zofji z Mrozowickich h. Prus III-o (Zofja z Mrozowickich była córką Nikodemy z Małachowskich Franciszkowej Mrozowickiej, patrz str. 160).

 

Spis rzeczy

222.

Z małżeństwa tego był synek RYSZARD (ur. w 1883 r.) zmarły nie­mow­lę­ciem, a ponadto syn Jerzy oraz córki Izabella i Klementyna (patrz niżej). Karol umarł 6 sierpnia 1897 r. w Karlsbadzie, pochowany w Stryjówce. Żona jego Marja z Rudnickich żyje do dziś dnia.

W działach stepowych wziął Karol Palejowę, okrojoną posagami sióstr do 1.600 dziesięcin ziemi (bliższe szczegóły patrz poprz. rozdziały). W Palejowej mieszkali Karolostwo kilka lat. Po śmierci Karola, wdowa po nim Marja z Rudnickich sprzedała w 1902 r. Palejową bratankom męża, synom Melitonostwa jun. Spłaciła na­to­miast swe rodzeństwo z majątku rodzinnego Strzałki (koło Bóbrki pod Lwowem). Majątek ten przypadł obecnie obu jej córkom, Stryjówkę natomiast wziął w dziale

Jerzy Ryszard, syn Karolostwa ur. w 1887 r. w Palejowej. W czasie wojny światowej został wzięty do niewoli rosyjskiej jako oficer rezerwowy wojsk austr. Jerzy jest żonaty obecnie poraz drugi. Poraz pierwszy żonatym był z Ewą hr. Ścibor-Marchocką, córką Juljana i Jadwigi z Jaxów Małachowskich. Ewa umarła w 1.III.1923 r., a po jej śmierci ożenił się Jerzy powtórnie z Heleną Jaxa Małachowską, córką Tadeusza i Ludgardy z Jaxów Małachowskich. Jerzy mieszka obecnie ze swą żoną w Stryjówce, gdzie gospodaruje. Dziećmi jego są: synowie

Jerzy Karol ur. w lipcu 1915 r. w Lubomile, z pierwszego mał­żeń­stwa,

Roman ur. 30.XI.1924 r. we Lwowie i

Karol ur. 5.VII.1926 r. w Stryjówce, zmarły 1928.X.16 tamże.

 

Spis rzeczy

223.

Izabella, córka Karolostwa ur. 4.X.1885 r. w Palejowej, wyszła zamąż 15.VIII.1905 r. za Cyryla ordynata Czarkowskiego-Go­le­jew­skie­go h. Abdank. Cyryl, jest synem Tadeusza i Marji z Zaleskich (namiestnikównej galicyjskiej). Tadeusz Czarkowski, syn Kajetana i Wiktorji Mycielskiej, został adoptowany przez żonę krewnego swego Cyryla Czarkowskiego, Marję z hr. Golejewskich h. Koś­cie­sza, i przybrał nazwisko Czarkowski-Golejewski. Marja z Go­le­jews­kich stworzyła dla Tadeusza ordynację na Wysuczce; po Tadeuszu objął ordynację syn jego z drugiego małżeństwa Cyryl, mąż Izabelli z Małachowskich. Cyrylostwo mieszkają obecnie w Wysuczce.

Klementyna, córka Karolostwa ur. w 1891 r. w Stryjówce, wyszła za Eustachego hr. Czosnowskiego h. Colonna (czyli Roch). Mie­szka­ją obecnie we Lwowie.


Edward Łukasz 2-ga im. syn Melitona i Julji z Marchockich ur. 13.X.1833 r. w Suszczynie, żonaty był dwukrotnie. Poraz pierwszy z Julją Jaxa Małachowską, córką Sotera i Leopoldyny z Mochnackich (patrz str. 156). Ślub odbył się 29.IX.1859 r. w Baworowie. Z małżeństwa tego miał Edward sześcioro dzieci, z których dwie córki Marja ur. w 1861 r. w Broszkówce, umarła niemowlęciem i Dorota, ur. w 1866 r. w Broszkówce umarła tamże w 1871 r.; ponadto była córka Helena, oraz synowie Tadeusz, Zdzi­sław i Stanisław (życiorysy ich patrz niżej). Pierwsza żona Edwarda chorowała długie lata, umarła w Broszkówce w marcu lub kwietniu 1883 r. Po jej śmierci ożenił się Edward powtórnie z Gabrjelą Mrozowicką h. Prus III-o, córką Stanisława i Eugenji z Załęskich h. Prus 2-o.

 

Spis rzeczy

224.

(Stanisław Mrozowicki był synem Nikodemy z Małachowskich) a więc Edward ożenił się ze swą cioteczną siostrzenicą. Z drugiego małżeństwa miał Edward dwóch synów Wacława i Czesława.

W podziale majątku po ojcu wziął Edward ostatecznie właściwą Broszkówkę1) z 2.500 dziesięcinami ziemi, a w czasie, gdy brat najstarszy Jan sprzedawał swoją część Broszkówki, kupił od niego prawie 850 dziesięcin, powiększając swój stan posiadania na Broszkówce. Edward słynął jako doskonały gospodarz, a wsławił się przedewszystkiem prowadzenia na wielką skalę hodowli owiec, które transportował całymi pociągami na rynki paryskie i wiedeńskie. Z czasem jednak, gdy cała Chersońszczyzna przeszła na gospodarstwo rolne, zarzucił i on hodowlę owiec i przeszedł sam na rolnictwo. Majątek swój powiększył znacznie. Kupił on do spółki z braćmi Aleksandrówkę i Gregorjówkę, a w podziale tych majątków wziął południową część Aleksandrówki, 2.500 dziesięcin ziemi około chutoru Fontanka (na obszarze tym powstały później dwa folwarki Lasek i Wapniarka). Na południowej części Aleksandrówki zbudował Edward wapiennik (stąd nazwa folwarku, który potem powstał koło tego, później zarzuconego wapiennika) oraz otworzył kamieniołom; z kamienia z kamieniołomów na Wapniarce został zbudowany niemal cały nowy naftowy port odeski. Ponnadto kupił Edward z zaborze austrjackim koło Podwołoczysk majątek Skoryki z folwarkami Step i Pieńkowce o obszarze 1.400 morgów, od Tuczyńskiego (około r. 1891/92). Ponadto


  1. Broszkówkę założył Zbrożek, stąd Zbrożkówka, z czasem przekręcono na Broszkówkę.

 

Spis rzeczy

225.

od czasu kupna Aleksandrówki i objęcia południowego jej obszaru dzierżawił Edward sąsiedni majątek Krzyżanówkę (zwaną także Marjanówką) z chutorem Kisielów. Dzierżawa ta przeszła potem na jego syna Zdzisława, tak że majątek ten był w administracji naszej rodziny prawie 40 lat. Przez długie lata na chutorze Kisielów mieszkali Władysławostwo Kownaccy po sprzedaży swej Chabanki. Krzyżanówka była własnością pierwotnie gen. Dombrowskiego (Ro­sja­ni­na) a potem Łozanowa i od obu nich dzierżawili Małachowscy Krzyżanówkę.

Edward umarł 18 kwietnia 1902 r. w Odessie, Druga jego żona Gabrjela z Mrozowickich żyje do dziś dnia i mieszka we Lwowie. Dzieci Edwarda:

Helena, córka Edwarda i Julji z Jaxów Małachowskich ur. w 1862 r. w Broszkówce, wyszła zamąż za Kaźmierza Lipkowskiego h. Broch­wicz (brata stryjecznego drugiej żony Augusta Jaxy Małachowskiego, z gałęzi starszej, tj. Pauliny z Lipkowskich). Helena umarła 13.VIII.1891 r. w Saszy na Ukrainie. Miała ona dwie córki Julję zamężną za Władysławem Polańskim (28.VI.1908), a po śmierci tegoż za Biesiadeckim, i Stanisławę zamężną za Tadeuszem Polańskim (28.VI.1908), bratem Władysława. Kaźmierz Lipkowski po śmierci Heleny ożenił się powtórnie z Mają Żu­ra­kowską.

Tadeusz Małachowski Tadeusz (a właściwie Tadeusz Justyn 2-ga im.) syn Edwarda i Julji z Jaxów Małachowskich ur. 29.II.1864 r. w Broszkówce, po­cząt­kowo miał zamiar poświęcić się karjerze wojskowej i służył w armji austrjackiej jako akt.porucznik ułanów. Porzucił jednak wnet wojsko i ożenił się z Ludgardą Jaxa Małachowską, córką Ryszarda i Doroty z Jaxów Małachow-

 

Spis rzeczy

226.

skich, a więc swą stryjeczno stryjeczną a zarazem cioteczną siostrą. W podziale majątku ojcowskiego wziął w południowej części Aleksandrówki jej wschodnią część z 1.300 dziesięcin ziemi, gdzie zbudował folwark nazwany Wapniarką. W posagu za żoną wziął włąściwą Mahajową z 1.200 dziesięcin, a po śmierci siostry żony Bronisławy, Tadeuszostwo wzieli po niej w spadku Janówkę z 1.200 dziesięcin ziemi. I Mahająwę i Janówkę Ta­de­u­szos­two sprzedali, a w zamian za to kupili przyległą do Wapniarki część Aleksandrówki od Sinicyna, który stał się właścicielem Aleksandrówki po bankructwie Jana Małachowskiego (patrz str. 213). Część Aleksandrówki odkupiona przez Tadeusza obejmowała 1.500 dziesięcin ziemi. Ponadto Tadeusz zbudował w Wapniarce dużą cegielnię.

Tadeusz umarł 23.XI.1915 r. w Wapniarce. Żona jego mieszka obecnie w Tarnopolu. Dzieci Tadeuszostwa:

Ryszard, najstarszy z dzieci ur. 28.VI.1892 r. objął po śmierci ojca gospodarstwo. Jako poddanemu austrjackiemu chciała Ro­sja skonfiskować w czasie wojny majątek, dla uratowania go przy­jął poddaństwo rosyjskie i służył w czasie wojny w armji rosyj­skiej. Obecnie mieszka w Tarnopolskiem.

Feliks ur. w 1893 r. umarł dzieckiem.

Dora z Małachowskich Dorota ur. 12.VIII.1895 r. wyszła zamąż za Andrzeja hr. Ścibor-Marchockiego, swego bliskiego kuzyna, syna Juljana i Jadwigi z Jaxów Małachowskich (patrz str. 218). Obecnie mie­szka­ją w Lisku.

Bronisława ur. 12.II.1897 r. mieszka u Jerzostwa Ma­ła­chow­skich w Stryjówce.

Tadeusz ur. w kwietniu 1899 r. umarł niemowlęciem.

 

Spis rzeczy

227.

Helena ur. 8.IV.1900 r. jest żoną Jerzego Jaxy Ma­ła­chows­kie­go (patrz str. 222), mieszkają obecnie w Stryjówce.

Edward ur. w maju 1903 r. umarł 14.VII.1907 r.

Janina ur. 23.I.1905 r. mieszka z matką w Tarnopolu.

Wszystkie te dzieci są urodzone w Wapniarce.


Zdzisław Małachowski Zdzisław (a właściwie Zdzisław Dawid 2-ga im.) syn Edwarda i Julji z Jaxów Małachowskich ur. 30.XII.1869 r w Broszkówce, w dziale rodzinnym wziął z południowej części Aleksandrówki jej zachodnią część z chutorem Fontanką, na której zbudował nowy dwór i folwark nazwany Laskiem. Majątek jego obejmował 1.200 dziesięcin ziemi. Oprócz tego dzierżawił on przyległą Krzyżanówkę. Przed samą wojną sprzedał połowę swego majątku, 600 dziesięcin ziemi przyleglych do chutoru Fontanka, lecz większa część kapitału przepadła wraz z resztą ziemi w zawierusze bolszewickiej. Zdzisław ożenił się 3.X.1907 r. we Lwowie z Heleną Younga, córką Zdzisława i Marji z Hemplów (rodzina Youngów patrz gen. [svg 1177 x 1023 png]). Zdzisławostwo mieszkają obecnie w Miękiszu St. koło Jarosławia, który Zdzisław dzierżawi od ciotki swej żony, od Zofji z Youngów Zajączkowskiej. Zdzi­sła­wostwo mają córkę

Helenę ur. w 1914 r. w Lasku.

Stanisław, najmłodszy z synów Edwarda i Julji z Jaxów Ma­ła­chows­kich ur. 1873 r. w Broszkówce, gospodarował na Broszkówce, której połowy był po śmierci ojca właścicielem (druga połowa była dziedzictwem drugiej żony Edwarda i jej synów, braci przyrodnich Stanisława, Zdzisława i Tadeusza). Stanisław dokupił potem 300 dziesięcin ziemi koło miasteczka Berezówki, przyległych do Broszkówki, po drugiej stronie rzeczki Teligułu. Stanisław ożenił się

 

Spis rzeczy

228.

już w czasie wojny z Marją Taranow, córką Jana, z którą mieszkają obecnie w Warszawie. Małżeństwo to jest bezdzietne.

Wacław Małachowski Wacław, syn Edwarda z drugiego małżeństwa z Gabrjelą z Mrozowickich. ur. 23.XI.1888 r. w Odessie, w ostatecznym podziale majątku z bratem wziął kupiony w 1912 r. Medyń (od Zacharjasza Frieda) o obszarze 840 morgów, oraz ze Skoryk folwark Pieńkowce. Ponadto miał on w sąsiedniej Dorofijówce1) przeszło 100 morgów - dziś roz­par­ce­lo­wa­ne. Natomiast Wacław kupił w Hnilnicach (niegdyś pradziada naszego Łukasza) w latach 1918 i 1921 przeszło 200 morgów lasu. Wacław ożenił się w 1918 r. z Olgą Kańską h. Janina, córką Edwarda i Zofji z Winnickich h. Sas (patrz załączona geneal. Kańskich [svg 608 x 610 png]). Wacławostwo mieszkają obecnie w Medyniu i mają dwóch synów:

Andrzeja, ur. 30.IX.1919 r. we Lwowie i

Aleksandra, ur. 23.XI.1924 r. we Lwowie.

Czesław, drugi syn Edwarda i Gabrjeli z Mrozowickich, ur. 28.X. 1895 r. w Odessie, wychowywał się przez czas wojny w Szwajcarji. W podziale majątku z bratem wziął Skoryki wraz folwarkiem Step. Czesław mieszka obecnie we Lwowie lub w Skorykach na przemian.

Wdowa po Edwardzie - Gabrjela z Mrozowickich kupiła ponadto w 1912 r. od Stan. Puntscherta wieś Borki Janowskie pod Lwowem o obsza­rze prawie 500 morgów. Mieszka ona obecnie we Lwowie.

capEnd

  1. Dorofijówka była kupioną w 1908 r. od rodz. Stopczyńskich.